Levend erfgoed en de Steen der Wijzen

Al zoekend, discussiërend en schrijvend willen we de essentie van levend erfgoed en erfgoedtransformatie vinden. Het is een proces dat vergelijkbaar is met de zoektocht naar de Steen der Wijzen. We gaan voor goud. Voor de eeuwige jeugd. We zoeken de eenduidige relatie tussen erfgoed en ons welzijn.
Ik heb nu echt het idee dat onze omtrekkende bewegingen steeds dichter naar de kern gaan. We zijn heel dicht in de buurt van een belangrijke plek, een belangrijke waarde, een belangrijk gevoel: het gevoel van ‘thuiskomen’, zoals Wim het noemde.

Vorige week blogde ik dat levend erfgoed een deuntje in je hoofd is. Toeval bestaat nog steeds niet. Gisteren kwam ik in Spoedcursus Verlichting, een bijzonder inspirerend boek van Tijn Touber, in het hoofdstuk ‘De wet van resonantie’ een passage tegen die daarop aansluit. Een passage die erfgoedprofessionals vrolijk moet stemmen, omdat er een ‘wetenschappelijk bewezen’ waarde van erfgoed voor de maatschappij beschreven wordt, een waarde buiten het professionele erfgoeddiscours. Een voorbeeld van echte erfgoedtransformatie dus. Dit is de conclusie:

Levend erfgoed heeft het vermogen mensen te transformeren, gezonder en jonger te maken.

In het hoofdstuk over resonantie wordt het belang van trillingen en frequenties voor ons welzijn beschreven, en de positieve en negatieve invloeden die ervan uitgaan op ons gedrag. Van de kunstwerken van Michelangelo, Da Vinci, Mozart en Bach wordt gezegd dat ze ons als het ware in harmonie of resonantie met de kosmos brengen. Gesproken wordt over ‘helende frequenties’, vooral waar het gaat over de muziek van Mozart. Goethe noemde bouwkunst ‘gestolde muziek’. Erfgoed is meer dan een deuntje, het is een hele symfonie in gestolde vorm. En de bedoeling is dat we gaan meetrillen.

Het bovenstaande klink een beetje zweverig misschien, maar we krijgen nu echt vaste grond onder de voeten. Hier het citaat dat wat mij betreft de kern van de transformerende waarde van erfgoed raakt:

‘Ook Harvard-psychologe Ellen Langer heeft met dit principe van resonantie geëxperimenteerd. In een experiment bracht zij een groep mensen van boven de zeventig naar een afgelegen plek, waar een omgeving was geschapen die een replica was van het jaar 1959. De meubels waren erop afgestemd, het behang, de kranten en tijdschriften, het eten, de films, alles. Zoals Langer al vermoedde, gingen de ouderen zich na verloop van tijd jonger gedragen. De herinneringen aan hun eigen jeugd kwamen terug en beïnvloedden hun doen en laten.

Wat het team van artsen die het experiment begeleidde echter hogelijk verbaasde, was dat de deelnemers ook letterlijk jonger werden. Hun vingergewrichten werden beweeglijker en hun gezichtsvermogen nam toe. Omdat de deelnemers resoneerden met de informatie uit 1959, begonnen niet alleen hun gedachten, maar zelfs hun lichamen zich weer aan te passen aan de fysieke toestand van toen. Je hoeft dus niet naar een botoxkliniek om jonger te worden. Het enige wat je hoeft te doen, is af te stemmen op (of te resoneren met) je eigen jeugdigheid en vitaliteit.’

Van levend erfgoed is sprake als bezoekers gaan resoneren, wat resulteert in hernieuwde vitaliteit. Erfgoed houdt jong! Levend erfgoed heeft het vermogen mensen te transformeren, gezonder en jonger te maken. Dat is een belangrijke kern van erfgoedtransformatie. Dat is een heel belangrijke waarde van erfgoed. Ik moet denken aan de experimenten die op dit moment op beperkte schaal in bejaardententehuizen plaatsvinden, waarbij bejaarden in een geënsceneerde nostalgische setting duidelijk opknappen, vrolijker worden. Ik moet denken aan dorpjes in Italië waar de tijd stilstaat en mensen gemiddeld veel ouder worden. Door olijfolie of door het levende erfgoed in hun omgeving?

We zien een gouden toekomst voor erfgoedinstellingen. We zien plekken waar mensen thuiskomen, waar mensen zich thuis voelen. Hebben we de Steen der Wijzen gevonden?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *