Betekenisvol cultureel erfgoed en erfgoedtransformatie

foto: Mardi Gras in New Orleans; Society of Saint Anne in De Tovenaar van Oz thema / Wikimedia Commons

Cultureel erfgoed is belangrijk voor de samenleving. Het kan een houvast zijn, en troost en hoop bieden. Het geeft steeds opnieuw richting. Het is dynamisch, het boeit, het maakt je blij.

Veel van wat wij cultureel erfgoed noemen is in feite inmiddels structureel erfgoed: het is statisch geworden, gefragmenteerd, gedegenereerd en levenloos. Oude ontkleurde schilderijen in een depot, waar je niet vrolijk meer van wordt. Wie wil ze nog aan de muur?

Structureel versus cultureel erfgoed: een voorbeeld
In een organogram zie je de structuur van een organisatie. Een organogram geeft een vereenvoudigd en statisch beeld van de echte organisatie, die bestaat uit levende mensen die de dynamische cultuur van de organisatie vormen.
Als we ‘een organisatie’ (een manier van leven, een manier van overleven) willen bewaren, is alleen het bewaren van een organogram, van de structuur, natuurlijk niet genoeg. Hoe leefden de mensen? Hoe zag de cultuur eruit? Wat kunnen we leren? De antwoorden op die vragen vormen het échte culturele erfgoed.

Wat erfgoedinstellingen uiteindelijk willen bereiken, is dat huidige generaties door contact met het bewaarde erfgoed een beeld krijgen van hoe mensen vroeger geleefd hebben, van de cultuur. Als het beeld ontstaat, als er bij mensen sprake is van bewustwording, wordt het erfgoed door en in mensen getransformeerd tot betekenisvol cultureel erfgoed. Erfgoed wordt steeds opnieuw door mensen gemaakt.

Erfgoedtransformatie is een continu proces
Structureel erfgoed wordt bewaard en opgeslagen, ligt ‘dood’ en nutteloos in depots. Betekenisvol cultureel erfgoed leeft in de gemeenschap.
Erfgoed is geen vast eindpunt maar bestaat uit en door een continu transformatieproces, midden in de samenleving. Cultureel erfgoed verandert en leeft in en door mensen.

Een belangrijke taak van erfgoedinstellingen bestaat uit het organiseren en faciliteren van het continue transformatieproces van ‘dood’ erfgoed naar ‘levend’ erfgoed.

Erfgoedinstellingen zullen mensen dan ook moeten blijven inspireren en stimuleren, deel te nemen aan dit transformatieproces. Daardoor blijft wat we belangrijk vinden bestaan. Het blijft bestaan omdat het met ons mee verandert, en omdat het het vermogen heeft ons te veranderen. Zo verandert niet alleen ons eigen leven, maar de hele wereld.
Hieruit bestaat de heldere relatie die de erfgoedsector met de samenleving moet aangaan. Erfgoedtransformatie!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.